In Albanië aangekondigd dat artificiële intelligentie, benoemd tot minister, zwanger is en 83 kinderen zal krijgen

Op een podium in Berlijn presenteerde de Albanese premier een minister die geen handen schudt, maar algoritmes draait. Diella is virtueel, ontwikkeld met Microsoft, en krijgt volgens haar bedenker 83 kinderen, lees: digitale assistenten voor de strijd tegen corruptie bij aanbestedingen. Het experiment oogt visionair, maar zet meteen scherpe vragen op scherp over ethiek, transparantie en het risico op AI-fouten.

Een ministersrol voor een virtuele assistent

Tijdens de Berlin Global Dialogue van 2025, in Duitsland, verraste premier Edi Rama het publiek. Hij stelde Diella voor, een virtuele minister die is aangesteld om corruptie bij overheidsopdrachten aan te pakken. Er klonk gelach om de provocatieve presentatie, maar de toon was serieus: Albanië wil technologie in het hart van het bestuur plaatsen. Wat betekent dat, wanneer je politieke verantwoordelijkheid koppelt aan software en data in plaats van aan mensen?

Waar staat diella voor?

Diella is meer dan een digitale spreekbuis. In samenwerking met Microsoft werd een systeem gebouwd dat belooft transparantie te brengen in aanbestedingen. Het idee is eenvoudig en scherp: elk contract, elke clausule, elke afwijking wordt automatisch gescand en vergeleken met wet- en regelgeving. Zo moet de AI patronen herkennen die bij mensen onopgemerkt blijven. Haar naam, Diella, verwijst naar iets verhevens; haar taak is aards en precies. In theorie weegt ze geen persoonlijke belangen, geen politieke loyaliteiten, geen druk van buitenaf. In de praktijk zal de inbedding in de overheid bepalen hoe onafhankelijk ze werkelijk opereert.

83 virtuele kinderen als collega’s

Rama’s meest opvallende zin volgde even later: Diella is “zwanger” en krijgt 83 “kinderen”. Achter die theatrale aankondiging schuilt een concreet plan. Er komen 83 aanvullende AI-assistenten die Diella’s werk verdelen over ministeries en grote projecten. Denk aan sectoren waar veel gemeenschapsgeld rouleert en waar procedures complex en langdurig zijn. Elk systeem krijgt een nauw afgebakende opdracht, terwijl Diella als coördinerende laag fungeert. Dat netwerk van onderling verbonden AI’s is een groot bestuurlijk experiment, dat Albanië in één klap op de internationale techradar zet.

Ruimte voor twijfel en kritiek

Het enthousiasme kent grenzen. Terecht wijzen deskundigen op hallucinaties: AI-systemen kunnen zelfverzekerd onzin produceren wanneer data of context hapert. Bij publieke aanbestedingen kan zo’n fout direct juridische en financiële gevolgen hebben. Dan rijst de vraag naar accountability: wie legt verantwoording af bij een betwist besluit, de ministerraad of de leverancier van de software? Ook klinkt zorg over afhankelijkheid van één techgigant. Als de kernlogica niet volledig transparant is, verschuift de macht van de volksvertegenwoordiging naar de black box. Dat maakt audit en toezicht geen luxe, maar voorwaarde.

Meer dan een experiment?

Met Diella betreedt Albanië onbekend terrein, maar wel met een scherp gekozen doel: corruptie tegengaan via automatisering en openheid. Je merkt hoe de symboliek werkt. Een avatar met een vaste taak, geen bijbanen, geen geheime agenda. Kan zo’n digitale bestuurder op termijn rechtvaardiger en effectiever zijn dan een mens, of blijft ze hulpmiddel en spiegel tegelijk? Voor nu dwingt Diella bestuurders, ambtenaren en burgers om preciezer te kijken naar processen die vaak ondoorzichtig zijn. Die aandacht is al winst, nog vóór de eerste aanbesteding door haar filter gaat.